Sulu filtre (ıslak scrubber) sistemlerinde fanın rolü

Sulu filtrede fan; hattın debi (m³/h) ihtiyacını sağlar, sistemdeki toplam basınç kaybını (Pa / mmSS) yener ve kirli havayı scrubber’dan geçirir. Islak sistemlerde en kritik fark: fanın neme, damlacığa, kimyasal korozyona ve bazı proseslerde aşındırıcı partiküle dayanması gerekir.

2) Hud Makine uygulamalarında en çok kullanılan endüstriyel fan tipleri

A) Radyal (Salyangoz) / Santrifüj fanlar (en yaygın)

Toz toplama + scrubber kombinasyonlarında en çok tercih edilen sınıftır.

• Geriye eğik kanatlı (Backward-curved / backward-inclined):

  • Daha yüksek verim, daha düşük enerji tüketimi

  • Temiz/az kirli hava tarafında avantajlı

• Düz/radyal kanatlı (Radial blade / paddle wheel):

  • Kirli/aşındırıcı akışlarda daha dayanıklı olabildiği için toz uygulamalarında sık görülür (kanat geometrisi kir tutmaya daha toleranslı olabilir).

• Yüksek basınçlı radyal fan / körük fan:

  • Dar kesitli hatlar, uzun kanal, yüksek dirençli filtre/scrubber kombinasyonları için

Not: Toz toplama fanlarının amacı, toz/dumanı kaynağından yüksek verimli emişle taşımaktır.

B) Aksiyel fanlar (egzost / taze hava / düşük basınç)

• Büyük debi, düşük-orta basınç gerektiren basit egzostlarda uygun

• Sulu filtre öncesi/sonrası hatta genelde yüksek basınç gerektiğinden her zaman ideal olmaz (proje basınç kaybına bağlı)

C) Mixed-flow (karma akış) fanlar

• Aksiyel ile radyal arasında; orta basınç–iyi debi dengesi

• Bazı kompakt kurulumlarda tercih edilebilir

D) Plug fan (kutusuz serbest üfleyici – AHU/filtre kutusu içinde)

• Büyük hava işleme kutuları, kabin içi uygulamalarda

• Tozlu/ıslak akışta servis erişimi ve balans-kirlilik yönetimi iyi tasarlanmalı

3) Islak (sulu) sistemlere özel fan seçimi (kritik maddeler)

Islak scrubber hatları için fan seçerken şu parametreler “olmazsa olmaz”:

Malzeme ve korozyon dayanımı

• 304/316 paslanmaz: asit/kimyasal içeriğe göre seçilir (çoğu kimyasal buhar için 316 daha güvenli tercihtir).

• Boyalı karbon çelik: sadece kimyasal agresiflik düşükse ve iyi kaplama uygulanıyorsa.

• FRP / PP / PVC (plastik gövde): kimyasal dayanım için çok güçlü seçenek; sıcaklık limitlerini kontrol etmek gerekir.

Yoğuşma / damlacık yönetimi

• Fan konumu ve kanal eğimleriyle drenaj sağlanmalı

• Fan sonrası damlacık tutucu (mist eliminator) ihtiyacı değerlendirilir

• Motor ve rulmanların suya maruz kalmaması için gövde/şaft sızdırmazlığı önemli

Tahrik tipi

• Direkt akuple: kompakt, kayış-bakım az; ancak sıcaklık/nem koşullarında motor koruması kritik

• Kayış-kasnak: devir ayarı esnek; ancak bakım ister (kayış, kasnak hizası, koruyucu kapak)

Gürültü, titreşim ve balans

• Endüstriyel radyal fanlarda balans sınıfı, titreşim takozu, esnek bağlantı ve susturucu (silencer) çoğu projede gereklidir.

Patlayıcı toz/ATEX riski (varsa)

• Prosesiniz yanıcı/toz patlaması riski içeriyorsa, fan–motor–elektrik ekipman seçimi ATEX/zone yaklaşımıyla yapılmalıdır (bu konu proje bazlı ele alınmalı).

4) İstanbul ili içinde (ilçe/mahalle & sanayi kümeleri) pratik yönlendirme

“Mahalle bazında” tek tek tüm mahalleleri saymak yerine, endüstriyel fan / toz toplama ekipmanı tedarikinin İstanbul’da yoğunlaştığı sanayi odaklarını aşağıda topladım (keşif, imalat, servis erişimi açısından):

Avrupa Yakası (yoğun imalat ve sanayi siteleri)

• Başakşehir – İkitelli OSB / İkitelli bölgesi: İkitelli OSB’nin Başakşehir’de olduğu ve OSB yapılanmasının geçmişi resmi kaynaklarda yer alır.

  • IOSB duyurularında “Başakşehir, İkitelli-2 Mahallesi …” şeklinde mahalle düzeyinde de referans geçer.

• Esenyurt – Beylikdüzü OSB hattı: Beylikdüzü OSB’nin kurumsal yapısı ve duyuruları kendi sitesinde yer alır.

Anadolu Yakası (OSB + ağır sanayi / tersane etkisi)

• Ümraniye – Dudullu OSB: Dudullu OSB’nin İstanbul’daki büyük sanayi kümelerinden biri olduğu, istihdam/alan gibi bilgiler resmi sitesinde paylaşılır.

• Tuzla – İstanbul Tuzla OSB (Tepeören çevresi): İTOSB iletişim/adres bilgileri ve bölge yapısı resmi sitede yer alır.

• Tuzla – İstanbul Deri OSB: Deri OSB’nin kurumsal sitesi (bölge duyuruları/hizmetleri) tedarik ve saha çalışmaları için referanstır.

Özet: İstanbul’da endüstriyel fan/toz toplama ekipmanına hızlı erişim için pratikte en çok İkitelli (Başakşehir), Dudullu (Ümraniye), Tuzla-Tepeören ve Esenyurt/Beylikdüzü OSB hatlarında yoğunlaşma görülür. (Teklif, imalat, servis ekipleri buralarda daha erişilebilir olur.)

5) Hud Makine için “doğru fan”ı hızlı netleştiren kontrol listesi

Teklif/şartnameyi hızlandırmak için genelde şu 10 bilgi yeterli olur:

1. Proses: duman/toz tipi (metal, ahşap, kimyasal, boya, yağ buharı vb.)

2. Debi (m³/h)

3. Toplam statik basınç (Pa / mmSS)

4. Gaz sıcaklığı (min–max)

5. Nem oranı / yoğuşma var mı?

6. Kimyasal içerik (asit/alkali/solvent) → malzeme seçimi

7. Partikül yükü ve aşındırıcılık

8. Kurulum yeri (çatı/zemin, iç/dış ortam)

9. Gürültü hedefi (dB)

10. Enerji/otomasyon: VFD (inverter), damper, kontrol senaryosu